Augustów
jako miasto obejmuje 81 km2 powierzchni, z czego 35% stanowią lasy i
26% wody, leży w zasięgu obszaru „Zielonych Płuc Polski”, umiejscowiony jest
pomiędzy: Wigierskim i Biebrzańskim Parkiem Narodowym, na skraju Puszczy
Augustowskiej, pomiędzy dwoma ciągami jezior rynnowych w sąsiedztwie złóż
borowin i wód mineralnych. Obszar o wysokich i unikalnych
walorach środowiska przyrodniczo – krajobrazowe. Na które składają się: klimat,
urozmaicona rzeźba terenu, wody powierzchniowe, bogaty świat zwierzęcy oraz
rozbudowana szata roślinna, zawierająca rzadkie gatunki roślin.
Tę uroczą
okolicę wyrzeźbił przed dwunastoma tysiącami lat lądolód, który wielokrotnie
nasuwał się na te tereny. Najbardziej widoczne są działania zlodowacenia Wisły,
dawniej zwanego bałtyckim, występującego 23-12 tysięcy lat temu. Lądolód
stadiału głównego naniósł olbrzymie zwały piasku, usypując rozległą równinę
sandrową, przykrywając pagórki z poprzedniego zlodowacenia.
Według
podziału fizyczno - geograficznego Augustów leży na Pojezierzu Litewskim, w
zachodniej części Równiny Augustowskiej. Miasto zlokalizowane jest nad rzeką
Nettą, na zachodnim skraju Puszczy Augustowskiej, jeden z
największych kompleksów leśnych w Polsce. Zajmuje powierzchnię 100 tyś. ha. i otacza Augustów z trzech stron: od północy,
południa i wschodu. Warta jest szczególnej pieczy i ochrony między
innymi jako miejsce występowania wielu rzadkich roślin i zwierząt.
W
Puszczy Augustowskiej dominują drzewa iglaste: sosna i świerk, które stanowią
doskonały filtr oczyszczający, a także wzbogacają powietrze w tlen, olejki
eteryczne i fitocydy. Czynniki te działają bakteriobójczo, normalizują
ciśnienie i rytm serca.
Oprócz drzew iglastych
(sosna, świerk, modrzew) w Puszczy Augustowskiej występują również brzozy,
klony, graby, lipy i inne.
Można
by sądzić, że las jest po prostu zbiorowiskiem drzew. Wystarczy jednak wejść do
niego, by zobaczyć, jak bardzo niesłuszny byłby taki pogląd. Las to także „dom”
wielu zwierząt, a w Puszczy Augustowskiej jest ich bardzo wiele.
Najpopularniejsze gatunki to: jelenie, sarny, dziki, głuszce, cietrzewie, lisy,
kuny, łasice i wiele innych.
Jest
też wiele zwierząt objętych ochroną gatunkową. Najważniejsze z nich to: łabędź
głuchy, puszczyk, puchacz, jeż, bóbr, zimorodek, słowik rdzawy, wiewiórka,
kruk, rybołów, myszołów, zaskroniec, perkoz, kormoran czarny, ryś i wiele
innych.
Takie
bogactwo zwierzyny łownej i ptactwa umożliwia realizację rozmaitych
zainteresowań jak myślistwo, rybołówstwo czy foto- safari.
Wiosną
w augustowskich lasach spacerować można po fioletowych dywanach przylaszczek
przetykanych białymi zawilcami. Natomiast latem delektować się smakiem jagód,
poziomek, żurawin czy dzikich malin. Amatorzy grzybobrania też nie mogą
narzekać. W lasach jest mnóstwo gatunków grzybów m.in.: borowiki, podgrzybki,
kurki, maślaki, zielonki- to tylko nieliczne gatunki.
Wśród roślin objętych
ochroną należy wymienić: wilcze łyko, lilię złotogłową, sasanki, widłak, cis
pospolity i wiele innych.
Wody stanowią jedną z głównych atrakcji
regionu północno – wschodniej Polski. Region ma 55 jezior, których łączna
powierzchnia wynosi 3855,05 ha. Region Augustowszczyzny leży w dolinie Biebrzy.
Zbiorniki wodne są pochodzenia polodowcowego i większość jezior ma kształt
rynnowy, czyli niedużą powierzchnię i są stosunkowo głębokie, mają przeważnie
kierunek równoleżnikowy. Zasilane są przez rzeki i źródła a w mniejszym stopniu
zaś przez wody opadowe.
Główną rzeką przepływającą przez Augustów
jest rzeka Netta o długości 10 km, która jest główną linią dopływu wód. Do
mniejszych rzek regionu należą: Klonowica (najkrótsza rzeka w Europie 0,5 km),
Blizna, Szczeberka, Rospuda, Czarna Hańcza, Olszanka. Wszystkie te rzeki wraz z
jeziorami i Kanałem Augustowskim tworzą doskonałe szlaki wodne wykorzystywane
przez żeglarzy, kajakarzy i wędkarzy oraz regularną żeglugę.
Wody są czystsze niż w innych regionach
kraju. Ma na to wpływ szata roślinna, przepływ substancji zanieczyszczających
filtrowanych przez roślinność, ale i słabo rozwijający się przemysł. Może nie
są krystaliczne, ale wystarczająco czyste dla wybrednych pod tym względem
gatunków ryb – węgorza i sielawy, a w niedalekich Serwach – siei i stynki.
Cierpliwi miłośnicy wędkarstwa mogą złowić karpia, leszcza, szczupaka, płoć,
karasia, lina, suma, ukleję itp.
Kanał Augustowski był największą inwestycją Królestwa Polskiego XIX wieku. Na skutek wojny celnej pomiędzy Królestwem Polskim i Rosją a Prusami, Królestwo Polskie miało utrudniony dostęp do Bałtyku i tym samym został uniemożliwiony import i eksport towarów. Sytuacja ta skierowała uwagę rządów polskiego i rosyjskiego na możliwość wykorzystania wodnego transportu śródlądowego w szerszym zakresie. Cała droga miała składać się z dwóch części: Kanału Augustowskiego - po stronie polskiej i Kanału Windawskiego – po stronie rosyjskiej.